Finansal piyasaların yönünü anlamak için yalnızca borsa endekslerine, döviz kurlarına veya faiz
oranlarına bakmak yeterli değildir. Piyasalardaki sermaye hareketleri, özellikle yabancı yatırımcıların
hisse senedi ve tahvil tercihlerinin izlenmesi, ekonominin geleceğine ilişkin beklentileri
değerlendirmek açısından son derece önemlidir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 30
Ekim 2026 tarihli Menkul Kıymet İstatistikleri de bu açıdan dikkat çekici bir tablo ortaya koymaktadır.
Açıklanan verilere göre, yurt dışında yerleşik yatırımcılar 30 Ekim ile sona eren haftada Türkiye
piyasalarında hem hisse senetlerinde hem de borçlanma araçlarında net satış gerçekleştirmiştir.
Yabancı yatırımcıların 66,3 milyon dolarlık hisse senedi, 750,4 milyon dolarlık Devlet İç Borçlanma
Senedi (DİBS) ve 62,3 milyon dolarlık diğer sektör ihraçları satması, toplamda 879 milyon dolarlık bir
satış hareketine işaret etmektedir. Özellikle tahvil piyasasındaki satışın büyüklüğü, finansal çevrelerin
dikkatini çekmektedir.
Tahvil Piyasasında Dikkat Çeken Çıkış
Verilerin en önemli ayrıntısı, devlet iç borçlanma senetlerinde yaşanan 750,4 milyon dolarlık net
satıştır. Bu rakam, 3 Nisan 2026 tarihinden itibaren gerçekleşen en yüksek haftalık tahvil satışına
karşılık gelmektedir. Bir önceki hafta yabancı yatırımcıların DİBS satışının 183,8 milyon dolar olduğu
düşünüldüğünde, çıkışın kısa sürede önemli ölçüde hızlandığı görülmektedir.
Burada üzerinde durulması gereken konu, yabancı yatırımcının neden tahvil piyasasında bu kadar
yüksek tutarlı satış gerçekleştirdiğidir. Uluslararası faiz oranları, gelişmiş ülke merkez bankalarının
para politikaları, Türkiye'nin risk primi, enflasyon beklentileri ve döviz kurunun geleceğine ilişkin
öngörüler bu kararları etkileyen temel unsurlardır.
Yabancı yatırımcı açısından bir ülkenin tahviline yatırım yapmak, yalnızca faiz getirisi elde etmek
anlamına gelmez. Aynı zamanda kur riskini, enflasyon riskini ve sermayenin ülkeden çıkış maliyetini
de hesaplamak gerekir. Dolayısıyla yüksek faiz tek başına yabancı sermayeyi ülkede tutmaya
yetmeyebilir.
Hisse Senetlerinde de Satış Eğilimi
Hisse senedi piyasasında gerçekleşen 66,3 milyon dolarlık satış, tahvil tarafına kıyasla daha sınırlı
görünmektedir. Ancak burada önemli olan, yabancı yatırımcının iki temel yatırım aracında aynı hafta
satış tarafında bulunmasıdır.
Yabancıların hisse senedi stoku 31 milyar 569,3 milyon dolardan 31 milyar 323,1 milyon dolara
gerilemiştir. DİBS stoku ise 16 milyar 555,1 milyon dolardan 15 milyar 829,9 milyon dolara
düşmüştür. Genel yönetim dışındaki sektörlerin ihraç ettiği borçlanma araçlarının stoku da 2 milyar
741,7 milyon dolardan 2 milyar 670,6 milyon dolara inmiştir.
Bu gelişmeler, yabancı yatırımcıların Türkiye'deki portföy pozisyonlarını küçülttüğünü
göstermektedir. Bununla birlikte stok değerlerindeki değişimin yalnızca alım-satım işlemlerinden
kaynaklanmadığını, fiyat ve kur hareketlerinin de etkili olabileceğini unutmamak gerekir.
Türkiye Ekonomisi Açısından Ne Anlama Geliyor?
Yabancı sermaye hareketleri, Türkiye ekonomisinin finansman ihtiyacı bakımından oldukça önemlidir.
Özellikle cari açığın finansmanı, döviz likiditesi ve finansal piyasalardaki istikrar açısından portföy
yatırımlarının yönü yakından takip edilmelidir.
Türkiye'nin enflasyonla mücadele programında güven unsurunun güçlendirilmesi, yabancı
yatırımcıların uzun vadeli kararlarında belirleyici olacaktır. Enflasyonun kalıcı biçimde düşeceğine
ilişkin beklentiler güçlenmeden, döviz kurunda öngörülebilirlik sağlanmadan ve ekonomik
politikaların devamlılığı konusunda güven oluşturulmadan sermaye girişlerinin istikrarlı hale gelmesi
kolay değildir.
Diğer taraftan yabancı yatırımcı çıkışlarını doğrudan ekonomik kriz göstergesi olarak değerlendirmek
de doğru değildir. Uluslararası portföy yöneticileri dönemsel kâr realizasyonu yapabilir, gelişmiş
ülkelerdeki faiz değişimlerine göre pozisyonlarını yeniden düzenleyebilir veya küresel risklerden
korunmak amacıyla gelişmekte olan ülkelerdeki varlıklarını azaltabilir.
Güven, Öngörülebilirlik ve Kalıcı Sermaye
Türkiye açısından asıl hedef, kısa vadeli ve faiz farklılıklarına duyarlı sermaye hareketlerinden ziyade
uzun vadeli, üretime ve yatırıma katkı sağlayan sermayeyi çekebilmek olmalıdır. Bunun yolu fiyat
istikrarından, hukuki güven ortamından, öngörülebilir ekonomi politikalarından ve yapısal
reformlardan geçmektedir.
30 Ekim haftasında ortaya çıkan 879 milyon dolarlık satış, özellikle tahvil piyasasındaki hareketlilik
nedeniyle dikkatle değerlendirilmelidir. Önümüzdeki haftalarda yabancı yatırımcıların yeniden alım
tarafına geçip geçmeyeceği, Türkiye'nin finansal görünümü açısından önemli bir gösterge olacaktır.
Sonuç olarak, sermaye piyasalarında güven yalnızca yüksek faizle satın alınamaz. Yatırımcı, parasının
bugünkü getirisinden çok gelecekteki değerini, satın alma gücünü ve güvenliğini hesaplar. Türkiye
ekonomisinin ihtiyaç duyduğu şey de geçici sermaye girişlerinden çok, güvene dayalı ve sürdürülebilir
yatırım ortamıdır.
Kaynak: TCMB
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
[email protected]
