Enflasyonla mücadelede açıklanan her yeni veri, yalnızca ekonomik göstergeler açısından değil,
toplumun günlük yaşamı ve geleceğe ilişkin beklentileri bakımından da büyük önem taşıyor. Hazine
ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in enflasyon rakamları sonrasında yaptığı değerlendirmeler de bu
açıdan dikkatle ele alınmalı. Çünkü ekonomi yönetiminin enflasyona ilişkin ortaya koyduğu iyimser
beklentiler ile vatandaşın çarşıda, pazarda ve markette karşılaştığı fiyatlar arasında zaman zaman
önemli farklılıklar bulunuyor.
Ekim 2026 enflasyon verileri, bu tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. TÜİK verilerine göre tüketici
fiyatları ekim ayında aylık yüzde 2,58 artarken yıllık enflasyon yüzde 29,77 olarak gerçekleşti. Yurt İçi
Üretici Fiyat Endeksi ise aylık yüzde 1,65, yıllık yüzde 27,41 yükseldi. Bu rakamlar, fiyat artışlarının
devam ettiğini ve enflasyonla mücadelenin henüz tamamlanmadığını gösteriyor.
Şimşek'in açıklamasında öne çıkan başlıklar
Bakan Mehmet Şimşek, yıllık tüketici enflasyonunun geçen yılın aynı dönemine göre 3,1 puan
gerileyerek yüzde 29,8'e indiğini belirtti. Enflasyondaki düşüşün ulaştırma hizmetleri ve enerji dışında
genel bir yayılım gösterdiğini ifade etti. Yıllık enflasyonun gıdada 7,1 puan, enerji ve gıda dışı mallarda
2,5 puan, hizmetlerde ise 7,9 puan gerilediğini açıkladı.
Bununla birlikte savaşın etkisiyle yükselen enerji fiyatlarının enerji enflasyonunu 16,7 puan artırdığını
ve dezenflasyon sürecini sınırlandırdığını vurguladı.
Şimşek'in gelecek döneme ilişkin değerlendirmesinde dört önemli unsur bulunuyor: Ekonomik
aktivitenin dengeli seyretmesi, enerji ve emtia fiyatlarının gerilemesi, enflasyon beklentilerinin
iyileşmesi ve hizmet enflasyonundaki katılığın azalması.
Bu açıklamalar, ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadelede yalnızca faiz politikasına değil, arz
yönlü tedbirlere de ağırlık vermeyi planladığını ortaya koyuyor.
Enflasyonun düşmesi, fiyatların düşmesi değildir
Burada özellikle üzerinde durulması gereken önemli bir ekonomik gerçek bulunuyor. Enflasyonun
yüzde 40'tan yüzde 30'a gerilemesi, fiyatların yüzde 10 düştüğü anlamına gelmiyor. Yalnızca fiyatların
daha önceki döneme kıyasla daha yavaş arttığını gösteriyor. Vatandaşın satın aldığı ürünlerin fiyatları
yüksek seviyelerde kalmaya devam ediyor.
Dolayısıyla dezenflasyon ile ucuzlama birbirinden farklı kavramlardır. Türkiye'de milyonlarca insanın
yaşadığı temel sorun da budur. Gelirler fiyat artışlarının gerisinde kaldığında enflasyon oranı düşse
bile satın alma gücü yeterince toparlanamıyor.
Özellikle emekliler, asgari ücretliler ve sabit gelirli çalışanlar açısından mesele yıllık enflasyonun yüzde
29,8'e inmesi değil, aylık gelirleriyle temel ihtiyaçlarını ne ölçüde karşılayabildikleridir.
Enerji, gıda ve konut belirleyici olacak
Şimşek'in açıklamasında enerji fiyatlarına yaptığı vurgu oldukça önemli. Türkiye enerji ithalatçısı bir
ülke olduğu için petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki uluslararası hareketler doğrudan maliyetlere
yansıyor. Enerji maliyetlerindeki yükseliş yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil, taşımacılıktan sanayi
üretimine, tarımdan hizmet sektörüne kadar geniş bir alanı etkiliyor.
Gıda enflasyonu da benzer şekilde yapısal sorunlar içeriyor. Tarımsal üretimde verimlilik, sulama, girdi
maliyetleri, lojistik ve depolama sorunları çözülmeden kalıcı fiyat istikrarı sağlamak kolay
görünmüyor. Konut ve kira piyasasında ise arzın artırılması, planlı şehirleşme ve sosyal konut
politikaları önem kazanıyor.
Bu nedenle Bakan Şimşek'in gıda, konut ve enerjide arz yönlü politikaları hızlandırma mesajı,
uygulama sonuçları bakımından yakından izlenmeli.
OVP hedefleri açısından kritik dönem
Orta Vadeli Program'da 2026 yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 28,4 olarak belirlenmiş olması,
ekim verilerinin ardından yeniden tartışılmayı gerektiriyor. Yıllık enflasyon yüzde 29,77
seviyesindeyken yılın son iki ayında fiyat artışlarının oldukça dikkatli yönetilmesi gerekiyor.
Burada yalnızca kasım ve aralık aylarının enflasyon oranları değil, yönetilen ve yönlendirilen
fiyatlardaki değişimler de belirleyici olacak. Vergiler, enerji tarifeleri ve kamu tarafından belirlenen
fiyatlar enflasyon görünümünü doğrudan etkileyebilir.
Sonuç olarak
Mehmet Şimşek'in açıklaması, dezenflasyon sürecinin devam edeceğine ilişkin ekonomi yönetiminin
beklentisini ortaya koyuyor. Ancak başarıyı yalnızca yıllık enflasyon oranındaki gerilemeyle ölçmek
yeterli değildir.
Gerçek başarı; vatandaşın alım gücünün yükselmesi, ücretlerin enflasyon karşısında korunması,
üretim maliyetlerinin düşmesi, yatırım ortamının iyileşmesi ve fiyat istikrarının kalıcı hale gelmesiyle
ölçülmelidir.
Türkiye ekonomisinin önündeki temel sınav, enflasyonu düşürürken üretimi, istihdamı ve iç talebi
dengede tutabilmektir. Enflasyonla mücadele uzun soluklu bir süreçtir. Bu süreçte toplumun güvenini
kazanmak, açıklanan hedefler kadar önemlidir.
Çünkü ekonomi yönetiminin başarısı sadece rakamlarda değil, vatandaşın mutfağında, alışveriş
sepetinde ve ay sonunda cebinde kalan parada görülecektir.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
[email protected]
