Bir yangının külünü


İnci MUTLUER

İnci MUTLUER

04 Eylül 2019, 09:27

Geçen hafta sonu beni yıllar sonra hüngür hüngür ağlatan orman yangın alanını görmek, hem de oradaki tanıdıklara geçmiş olsun demek için eşimle Demircili köyü tarafına gittik. İlginç yangın ilk önce Demircili köyü girişinde mezarlığın karşısında başlamış, bizim Yağcılar köyüne ilerlerken rüzgÇr nedeniyle yön değiştirmiş, daha sonra Demircili koyuna doğru ilerlemiş denizde bitmiş. Ama ilginç olan arada sağlam orman alanları var, köylülerin bana söylediği çam kozalakları yangında patlayarak, havada roket gibi uçup, yangınını oradan oraya taşımış, adeta uzak alanları aşılamış. Bizim oralar karaçam, kızılçam ormanı. Köylüler yıllarla gelişen ormanın eski halini tekrar görmeye artık ömürlerinin yetmeyeceğini söylüyor, ne acı.
***
Ormancılara göre doğal faunanın tekrar hayata geçmesi için en az iki sene geçmesi, yanan alanların temizlenmesi ve rehabilitasyonu sonrası, yananlarla ayni tür bitkilerin ekilmesi gerektiğini söylüyor. Birçok sivil toplum örgütü (STK) heyecan içinde bir şeyler yapmaya çalışıyor ama yetki Orman bakanlığında, STK'lar orada tıkanıp kalıyor. Dikim işlerini Orman Genel Müdürlüğü (OGM) yapıyor. Ancak devlet alan gösterirse hatıra ormanı veya özel orman yapılabiliyor.
***
Yangını fırsat bilip külünü deştim, tarihe baktım, bakın altından neler çıktı. Bizim oraları eski Klazomenai. buraların tarihsel bitki örtüsü neydi diye araştırdığımızda delice, zeytin, koca yemiş, defne, mersin, melengiç ve makiler olduğu arada karaçam, kızılçam olduğunu görüyoruz. Eğer batı Anadolu'nun kıyıya yakın taraflarını gezdiyseniz yer yer zeytinin yabanisi delice ormanlarını görürsünüz. İnternette birçok kaynaktan okudum. Marshall yardımlarının şartlarından biri de Türkiye'nin ABD den mısırözü yağı almasıdır. Türkiye kendi güzelim zeytinyağı varken, Amerika'dan mısırözü yağı ithal eder. İthalatın kesintisiz sürmesi için, Türkiye'de ilk margarin fabrikası kurulur. Yine aynı dönemde "Bunlar bir işe yaramaz" denilerek yüz binlerce zeytin ağacı sökülüp ABD'ye, Avrupa'ya götürülür. neredeyse bir "zeytin ağacı katliamı" yapılır. Kalan zeytin ağaçlarından elde edilen zeytinyağının büyük bir bölümü Amerika tarafından dolar karşılığı alınır ve mısırözü yağı Türk Lirası karşılığı satılır. Türk insanını zeytinyağından soğutup, mısırözü ve margarine alıştırmak için hayasızca yalan söylentiler çıkarılır. "Zeytinyağı ısınırsa kanser yapar" yalanı bunlardan biri. O dönemde propaganda amaçlı "Zeytinyağlı yiyemem aman..." türküsü bile besteletilir.
***
Bu coğrafyanın doğal bitkisi zeytin, yörede en eski bitki. Santorini adasında 39.000 yıllık zeytin ağacı fosilleri var.  Bizim buraların ozanı, tarihçisi Homeros, İlyada Destanı'nda bir zeytin ağacının altında oturur, zeytin ağacı ona şöyle der: Ben herkese aitim kimseye ait değilim, sen gelmeden önce de buradaydım, sen gittikten sonra da burada olacağım...  Anadolu'nun es eski kavmi Hititler döneminde zeytin yetiştirildiğini biliyoruz. Bir Hitit metni zeytinin Hititler için önemini vurgular niteliktedir "Nasıl zeytinin kalbinde yağ bulunuyorsa, Ana tanrıçanın da Hatti ülkesinin kralını, kraliçesini prenslerini ve Hatti ülkesinin insanlarını kalbinde ve ruhunda arkadaşça bulundurmasını dilemektedir".  Efes, Milet, Priene, Afrodisias, Hierapolis ve daha adını sayamayacağımız kadar çok birçok yer bu yolculuğu zeytin ile birlikte yapmıştır. Dünyanın ikinci en eski zeytin işliği Batı Anadolu topraklarında, İzmir'in hemen yanı başındaki Urla İskelesi'nde bulunmuştur. Burasının eski dönemlerdeki adı Klazomenai idi. Klazomenai kenti M.Ö 6. Yüzyıldaki Pers İşgaline karşı o dönemde adı Ionia olan bölgenin on iki kentinin oluşturduğu birlikteki üyelerden biriydi. Klazomenai'de M.Ö. 2600 yılına ait zeytinyağı fabrikası kalıntıları var, MÖ 3000 lerde zeytincilik yapıldığı biliniyor. Ege'de batık gemilerdeki bulunan amforalarda iki ürün bulunuyor, şarap ve zeytinyağı. Günümüzün Tire'si, Ödemiş'i ve başka birçok Ege Kasabası büyük olasılıkla eski dönemlerin önemli zeytin ve zeytinyağı üretim merkezleriydi. Bugün bile Bafa Gölü çevresinde 2000 yıl eskiye kadar uzanan zeytin ağaçlarının var olduğu söylenir. Buradan ötede günümüzde Milas olarak bilinen Mylasa bulunurdu. Mylasa kentinin ekonomik etkinliğinde de zeytinyağı üretimi son derece önemli bir yer tutardı. Osmanlı döneminde de zeytin ağacının araziden ayrı tapusu vardı.  Araziyi satın alsanız, zeytinlerin tapusunu almazsanız kullanımı ağacın tapu sahibine aitti, ilginç...


Yazımın başında yazdığım gibi, çam ağaçları hem yanıcı hem de yangını zor söndürülen, kolay yayılan bir ağaç. Diyeceğim o ki; acaba bu yangını fırsat bilip bu alanlara ekonomik değeri olan tarihsel bitki örtüsü, zeytin, aşılanırsa sakız ağacı veya fıstık veren melengiç, meşe ağacı (TEMA meşe ağacına destek veriyor), defne ekilebilir mi? Benim ki sadece bir fikir. Bilim adamları, ormancılar oturup tartışsın.


Not: Geçtiğimiz Pazar Urla Zeytinler köyündeki Köstem Zeytinyağı müzesini ziyaret ettik. Tavsiye ederim kendinize fırsat yaratıp siz de ziyaret edin. Büyük emeklerle kurulmuş bir müze. Levent Köstem ve eşinin çabalarını,  zeytin'e olduğu gibi müzesinin bile önünde çıkartılan engelleri orada dinleyin.

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Gokce - 3 hafta önce
İnci Abla kalemine sağlık ulusal gazetelerde yayınlanması gereken bir yazı
Avatar
Sema Zabıtçı - 3 hafta önce
Sevgili Inci'cim,çok anlamlı bir konuya parmak basmışsın kutlarım seni..Zeytin ve zeytinyağ ile ilgili Dr.Canan Karatay da uzun zamandır halkı bilinçlendirmeye çalışıyor ve kendisi hep hedef gösterilip eleştiriliyor.Yazinin konusu bilinçlendirmek adına muhteşem.Kalemine sağlık arkadaşım..
Avatar
Meral Şirin - 3 hafta önce
Orman yangınları,ülkemizin doğal örtüsünü maalesef bozuyor.Yazın gelmesiyle birlikte nerdeyse her hafta başka bir bölgede orman yangını çıkıyor.Halbuki ne kadar değerli bitki örtümüz var.
Sevgili İnci Zeytin ve diğer ağaçların yetiştirilmesi önerin ne kadar güzel.Umarım yetkililer ilgileniyordur.
Avatar
Güler Köstem - 3 hafta önce
Sevgili İnci,
Yazdıklarına katılıyorum.Bu Ülke ye öyle acımasız planlar uyguladılar ki...Halimize bakıp üzülmemek elde değil.
Tüm millet direnmeli ve oyunu bozmalıyız.
Kalemine sağlık.Sağol.
Avatar
Mesude Öney - 3 hafta önce
Ne büyük zenginlikleri olan bir ülkeyiz. Bunun için emperyal güçler aktif. Akıllı olmak ve farkında olmak gerekli. Aklına sağlık. İnsan gezip görünce o kokuyu duyunca uykuları bozuluyor.
Avatar
Selçuk Sözen - 3 hafta önce
Sevgili İnci
Kalemine sağlık.Babamın eski bir arkadaşı,aile dostumuz olan rahmetli Prof Osman Nuri Koçtürk (internette Tarhana Osman diye bulabilirsin) senelerce ABD dayatmalarına karşı çıktı.Süt tozuna margarine mısır şerbetine vs.karşı çıktı.Beslenme bozukluklarına dikkat çekti .Defalarca göz altına alındı.İşkence gördü.
Canı kadar sevdiği memleketine küs vefat etti.Bu yazında değindiğin zeytin zeytinyağı ile ilgili ABD oyunlarını her aile toplantısında anlatırdı.O zamanlar yaşımız küçüktü anlam veremez Sana yağı sürülmüş ekmeğin lezzetli olduğunu düşünürdüm????
Yıllar geçti aynı konulara sen değindin hatıralarım canlandı.
Teşekkür ederim